Laptop 100 USD dành cho người nghèo

Nhóm MIT Media Lab do Nicholas Negroponte và vợ là Elaine sáng lập cùng với các cộng sự đang ngày đêm nghiên cứu kêu gọi tài trợ để thực hiện một dự án đầy thiện ý là cung cấp loạt laptop giá chỉ có 100 USD dành cho dân nghèo vùng sâu vùng xa tại các nước đang phát triển trên toàn thế giới.

Laptop giá 100 USD, mà nhóm MIT Media Lab đang xây dựng là ý tưởng phát triển chương trình giáo dục cho trẻ em nghèo ở các nước đang phát triển.

Theo Negroponte, ông không muốn phát triển máy tính desktop giá rẻ mà chọn dòng laptop vì sản phẩm này mang tính cơ động, gọn nhẹ, tiện lợi cho việc trẻ em có thể mang chúng từ trường về nhà, cả trong việc học và chơi cũng như là một nguồn sáng sáng nhất trong nhà thích hợp với nhưng nơi vùng sâu, vùng xa nơi điện chiếu sáng vẫn còn rất thiếu thốn.

Negroponte và một số cộng sự tại MIT đang làm việc rất vất vả với dự án này, hy vọng làm cuộc sống của hàng trăm triệu trẻ em thuộc các nước đang phát triển trên thế giới sẽ tươi sáng hơn. Đây là một ý tưởng táo bạo, đáng quý nhưng cũng đầy thử thách: Tạo ra một máy tính xách tay laptop đa phương tiện có khả năng truy cập Internet trong một hình khối chắc chắn cấu hình không quá thấp mà mức giá gần như không tưởng chỉ có 100 USD. Đúng là rất "hoang đường", bởi giá của một bữa tối tại một nhà hàng tương đối hiện đại ở Manhattan cũng có thể bằng hoặc cao hơn con số này. Giá laptop thông thường đều trên dưới 2.000 USD và mới đây có một số dòng laptop được coi là siêu rẻ giá cũng là 800-900 USD/chiếc.

Các laptop này sẽ được chế tạo hàng loạt với khối lượng lượng lớn không dưới 1 triệu chiếc theo mỗi lần đặt hàng và sẽ được chính phủ nhiều nước đứng ra mua và bán phân phối chúng.

Dự án mang "khát vọng" này sẽ là cầu nối để du nhập các thiết bị công nghệ số hoá đến với các nước đang phát triển ở mức giá thấp. Đây không phải là dự án đầu tiên mang thiện ý này. Ví dụ điển hình nhất là chương trình sản xuất Simputer, một loại hình thiết bị cầm tay giá 220 USD/chiếc được các nhà khoa học Ấn Độ xúc tiến từ năm 2001, phải chờ đến năm ngoái mới chính thức cung cấp, nhưng đã không gặt hái được thành công.

Nhưng Negroponte và các cộng sự trong nhóm MIT không hề nản chí mà khẳng định dự án của mình rất khả thi.

Theo họ, thứ nhất, dự án mang tên "mỗi trẻ em một laptop" này được ba hãng đối tác ký hợp đồng bảo trợ. Mỗi công ty sẽ tài trợ một khoản vốn ban đầu là 2 triệu USD để khẳng định tính chắc chắn của dự án này. Đó là: Sunnyvale, một nhánh phát triển của hãng Micro Devices Inc. trụ sở tại California, hãng nổi tiếng với sản phẩm chính là các bộ vi xử lý; hãng Do No Evil trực thuộc ông vua cung cấp công cụ tìm kiếm Google; và News Corp., Công ty nghe nhìn giải trí của Rupert Murdoch được biết đến với các dịch vụ vệ tinh toàn cầu.

Sứ mệnh của dự án này là sẽ tạo ra các laptop giá rẻ và phải biến chúng trở thành phổ biến như điện thoại di động tại các vùng còn ít được tiếp xúc nhiều với công nghệ hiện đại. Negroponte giải thích: Giá thành của một máy tính laptop sẽ thấp hơn tổng chi phí mua sắm sách giáo khoa của một đứa trẻ sử dụng trong suốt khoảng thời gian bằng tuổi đời chiếc máy tính.

"Đây có thể là một nhân tố tạo sự thay đổi". Negroponte nhận định trước tờ AP. "Trẻ em có thể mang thiết bị này về nhà, họ sẽ thấy được vai trò và hoàn toàn tin tưởng vào sản phẩm này. Điều quan trọng là mỗi trẻ em sẽ có một máy tính riêng của chúng và chúng được đảm bảo là sẽ duy trì tốt sản phẩm cũng như sử dụng thành thạo và đảm bảo tính tiện lợi".

Trong thiết kế và chức năng, Negroponte muốn các laptop 100 USD của mình phải "gần với các laptop hiện tại đến mức khó có thể phân biệt được", nhưng nếu xét kỹ hơn dưới con mắt của nhà chuyên môn, bộ xử lý của chúng sẽ chậm hơn, dung lượng nhớ cũng phải khiêm tốn hơn và chỉ được trang bị những phần mềm cơ bản nhất.

Điều quan trọng nhất, ông nói, là việc thiết kế màn hình sẽ không sử dụng các loại hình ngoài tầm với và phải có mức tiêu thụ năng lượng tiết kiệm nhất.

Cấu hình chi tiết của sản phẩm này vẫn đang được xây dựng, nhưng đây là các thông số đã được nhóm MIT chắc chắn sẽ cung cấp: Các laptop này sử dụng một phần mềm duy nhất: hệ điều hành Linux; pin nạp lại được; và sử dụng một loại "mực điện tử" được phát triển mới hoặc màn hình hiển thị giống như máy chiếu sau trong công nghệ phim ảnh với kích thước màn hình khoảng 12". Bên cạnh đó, sản phẩm này phải cho phép truy cập Internet nhờ Wi-Fi, tích hợp các cổng USB để kết nối với các thiết bị ngoại vi.

"Công nghệ này là có thật và bạn cần phải phá vỡ một số tiền lệ đặc biệt là về giá cả" ông Negroponte khẳng định khi đưa dự án này đến Diễn đàn kinh tế thế giới (World Economic Forum) được tổ chức hàng năm, diễn ra ở Thuỵ Sỹ tháng 1 vừa qua.

Negroponte cũng đã gặp gỡ các nhà cầm quyền của Trung Quốc và Brazil để thảo luận vấn đề đặt hàng và chế tạo sản phẩm dành cho dân nghèo ở các nước này đồng thời tạo công ăn việc làm cho người dân địa phương. Hai mẫu sản phẩm thử nghiệm đang được xây dựng và kiểm trử để có thể chính thức có mặt trên thị trường vào khoảng giữa năm tới. Dự án này cơ bản là phi lợi nhuận, với chi phí phần cứng đã chiếm khoảng 90 USD cho mỗi máy tính và 10 USD dự trù phát sinh hoặc một khoản lợi nhuận (số dư) nhỏ tuỳ thuộc vào mỗi đơn hàng của mỗi chính phủ của mỗi quốc gia thiết lập.

Một vấn đề cần quan tâm là liệu họ có thể vượt quá hàng tá các trở ngại để biến dự án cung cấp laptop 100 USD trở thành cầu nối phân phối thiết bị số toàn cầu hay không?

"Kể cả là cho các laptop này truy cập Internet miễn phí, điện năng duy trì cũng là một vấn đề lớn đang gây tranh cãi" ông Marc Einstein, một nhà phân tích của công ty nghiên cứu thị trường Pyramid Research nhận định.

Negroponte và các cộng sự đang giải quyết một trong các tồn tại này, ít nhất là trên lý thuyết: Các laptop 100 USD sẽ có thể kết nối với các thiết bị khác dùng chuẩn nối mạng truyền thông mắt lưới kết nối ngang hàng (peer-to-peer). Tuy nhiên, giải đáp này chưa có gì ăn nhập với việc truy cập Internet hay vấn đề điện năng tiêu thụ.

Ông Al Hammond, giám đốc Viện Tài nguyên Thế giới lo lắng về dự án phân phối thiết bị số dành cho người nghèo và, dân cư vùng sâu, vùng xa này: "Chìa khoá là phải tạo ra một thiết bị mạnh mẽ cả về cấu hình trước nguồn nuôi không ổn định, trước bụi bẩn, va chạm, và đặc biệt là các phần mềm bảo vệ trước các đe dọa từ Internet. Những vẫn đề này khá quan trọng, đặc biệt là phải được áp dụng công nghệ mới nhất, với khả năng tự làm mát khi mà nó được dùng ở những nơi không hề biết đến các thiết bị điều hoà không khí".

Cũng giống như Hammond, ông Andy Carvin, Giám đốc Trung tâm Mạng Phân phối Kỹ thuật số trụ sở tại Newton (Digital Divide Network), cũng tán thành mục đích của dự án này và gọi đây là dự án laptop bền và siêu rẻ" là một trong những giải pháp hữu hiệu để phát triển cầu nối phổ biến, phân phối các thiết bị số trên phạm vi rộng. Tuy nhiên, ông nhận định rằng các thiết bị không dây cầm tay, đa năng và hiện đại sẽ được phổ cập và được biết đến rộng rãi hơn nhờ sự phân phối laptop giá rẻ như là các công cụ lựa chọn trực tuyến ở các nước đang phát triển.

Một vấn đề bức xúc là khả năng hướng tới công nghệ của các nước đang phát triển còn rất yếu: Theo một bản điều tra với 53 nước của công ty điều tra thị trường IDC: Trung bình số hộ gia đình của Canada muốn được sở hữu một PC trong nhà nhiều gấp 131 lần ở Indonesia. Mỹ và Canada là 2 nước đứng đầu về lượng máy tính tiêu thụ trên thế giới.

Negroponte cho biết việc công bố dự án laptop 100 USD của ông tại Diễn đàn Kinh tế thế giới nếu khả thi sẽ tạo đà phát triển cho các nước thuộc thế giới thứ ba này. Theo ông, mọi người có thể không tin nhưng dự án này là có thật và đang trở thành hiện thực.

T.B. (theo AP)